شرایط جوی محیط کار

1 ستاره2 ستاره3 ستاره4 ستاره5 ستاره (این مطلب چند ستاره داره؟)
Loading...

شرایط جوی محیط کار

شرایط جوی محیط کار شامل گرما و سرما می شود ولی با توجه به اهمیت موضوع در اینجا فقط راجع به گرما بحث می شود .

گرمای موجود در محیط کار ازمنابع مختلفی ایجاد می گردد که می توان از وسایل و ماشین آلات گوناگون ، فرایند های تولید ، تابش خورشید ، وسایل روشنایی مصنوعی ، انسان وشرایط خارج از محیط کار نام برد.

 شرايط جوي محيط كار شامل كليه عواملي است كه روي هواي محيط كار تاثير مي گذارند مانند گرما، سرما ، رطوبت و باد كه هر يك جداگانه قادر به ايجاد عوارض خطرناكي مي باشند .

 مطالعه در خصوص شرايط جوي محيط كار همواره مبناي كار بر اساس انرژي مي باشد . بدين تعبيركه انرژي بنا به اصول ترموديناميك همواره در طبيعت وجود داشته ا ست و از بين نخواهد رفت .

انسان به عنوان يك موجود فيزيولوژيك در برخورد با اين پديده فيزيكي داراي محدوديت ها وظرفيت ها ي بخصوصي است . لذا از نظر فيزيك ، تاثير انرژي فيزيكي مذكور مي تواند به عنوان يك عامل استرس زا و مقابله مكانيسم هاي بدن با عوامل استرس زا تحت عنوان استرين مورد توجه قرارگیرد .

انرژی فيزيكي از نقطه نظر حس انساني به دو صورت مورد توجه و مطالعه قرار مي گيرد:

۱- گرما

۲- سرما

 

تقسيم بندي شرايط حرارتي محيط كار

1. گرم ( گرم و مرطوب – گرم و خشك )

2. سرد (سرد ومرطوب – سرد و خشك )

استرس گرمايي:

هرگونه افزايش دماي عمقي بدن توسط يك مكانيسم موجود در مغز (هيپوتالاموس ) كنترل مي گردد و اگر قابليت هاي دفاعي بدن در حداكثر خود نتواند شرايط را به وضع مطلوب و عادي

باز گرداند بيماري هاي ناشي از گرما بروز خواهد كرد .

مكانيسم هاي دفاعي بدن:

۱- مكانيسم عصبي

۲- مكانيسم گردش خون

۳- مكانيسم تعريق و تبخير

۴- مكانيسم هورموني

 

۱- مكانيسم عصبي

در مورد مكانيسم عصبي كه مهمترين سيستم حس تشخيص انس ان مي باشد بر روي سطح

پوست انسان سلول هاي حساسي تحت عنوان گيرنده هاي گرمايي و يا سرمايي وجود دارند كه اين سلول ها فقط نسبت به انرژي حرارتي حساس نيستند ،

بلكه نسبت به سرعت تغي ير انرژي حرارتي از خود واكنش نشان مي دهند . بنابر تحقيقات انجام شده كاهش دماي پوست سريعتر از چهار هزارم درجه سانتي گراد در ثانيه(4/14 درجه سانتي گراد در ساعت ) مي تواند سلول هاي حساس به سرما را را فعال كرده وافزايش سريعتر از يك هزارم درجه سانتي گراد در ثانيه( 6/3 درجه سانتي گراد در ساعت) مي تواند سلول هاي گرمايي را فعال نمايد.  

نحوه عمل اين گيرنده ها بدين صورت است كه با فعال شدن يكي، ديگري از كار مي افتد .

اطلاعات پس از دريافت توسط گيرنده هاي مذكور به مركز هيپوتالاموس هدايت شده، حس

گرما يا سرما در انسان فعال مي شود . و سپس فرامين لا زم به اندام هاي اصلي دفاع كننده بدن منتقل مي گردد. عمده ترين اين اندام ها، جدار رگها، غدد تعريق و غده فوق كليوي مي باشند .

 

۲- مكانيسم گردش خون

در مكانيسم گردش خون ، پس از در يافت فرامين لازم از هيپوتالاموس، مكانيسم مربوطه  فعال مي گردد . در محيط هاي گرم جدار رگها گشاد گرديده و حركت رگ به سمت پوست تسهيل مي شوVaso Dilation ))   بدين مفهوم كه خون بيشتري در مبادلات انرژي حرارتي به

محيط فيزيكي ، در معرض هوا قرار مي گيرد . در محيط سرد فرامين به شكل معكوس صادرشده و جدار رگها تنگ مي شود و به عمق هدايت مي گردند ( (Vaso Constriction

 

3- تعريق و تبخير مكانيسم

مكانيسم تعرق در محيط هاي گرم بسيار حياتي و موثر است . در سطح بدن انسان غدد تعريق

از يك توزيع نرمال برخوردار هستند . بطوريكه در هر سانتي متر مربع بدن حدودا ” ۸۰ تا ۱۸۰

غده تعريق وجود دارد. منظور از غده تعريق، غددي است كه در سطح باز بدن فعال مي گردند

از نظر فيزيكي هر ليتر عرق كه از بدن تبخير مي گردد قابليت خنك كنندگي ۶۸۰ كيلو كالري

را دارا مي باشد . در محيط هاي مرطوب كه رطوبت نسبي بالاتر از ۷۰ درصد مي باشد، عمل

تبخير نقش خود را از دست مي دهد و از دايره تدافعي بدن خارج مي گردد . بهترين شرايط

محيطي براي انسان در رطوبت ۴۰ تا ۵۰ درصد مي باشد و در زير ۳۰ درصد هوا به خشكي

تمايل پيد ا مي كند . ميزان تعريق انسان بسته به تطابق وي با محيط هاي گرمايي متغير است

در صورتي كه كه انسان با محيط خود تطابق يا فته باشد (Acclimatized) اين قابليت را داردكه تا سقف يك ليتر در ساعت و يا ۶ ت ا ۸ ليتر در يك شيفت ۸ ساعته كار تعريق نمايد.(Sweeting) . در صورتي كه فرد تطابق نيافته باشد حد مجاز تعريق براي وي تا8/0ليتر در ساعت خواهد بود . اگر فرد تا يك ليتر عرق كند اثرات جلدي در و ي ايجاد نمي شود و قابل تحمل است حال اگر ميزان تعريق به5/1 ليتر بالغ گردد حجم خون در گردش كاهش يافته و منجر به بروز علائم و آثار ي از قبيل افزايش شديد ضربان قلب ، تشنگي و بروز ناراحتي هاي شديد گرمايي مي شود . در صورتي كه ۲ تا ۴ ليتر در ساعت تعريق صورت پذيرد كارايي فرد كم شده، خستگي و عوارض بسيار شديدي گريبان گير فرد مي شود. براي جلوگيري از تهي شدن آب بدن چنين افرادي بايد افراد در فوا صل زماني ۳۰ دقيقه ايي آب  بنوشند . در صورت تداوم تعريق و جايگزين نشدن آب ، آب ميان بافتي نيز كه به صورت ذخيره در كنار سلول هامي باشد كشيده مي شود و علائمي از قبيل چروك شدن پوست، خشكي زبان و دهان و گودرفتن چشم ها بوجود مي آيد.

به هنگام تعريق املاح مختلفي وجو د دارند كه دفع مي شوند . شاخص ترين اين املاح، سديم مي باشد و ميزان دفع تابع تطابق فرد با محيط هاي گرماي ي است . اگر فردي با محيط گرم تطابق پيدا كرده باشد به طور متوسط بين ۱ تا ۲ گرم نمك در هر ساعت دفع مي كند و در صورتي كه تطابق نيافته باشد اين ميزان به ۳ تا ۵ گرم بالغ مي گردد . از دست رفتن املاح

سديم به ميزان زياد به عنوان يك عامل مهم در بروز استرس هاس گرمايي شناخته شده است .

دفع نمك از راه ادرار هم صورت مي پذيرد و وجود نمك در ادرار مي تواند به عنوان يك معيار تشخيص خوب در خصوص نقصان نمك در بدن تلقي مي شود . به تعبيري اگر مقدار نمك در

ادرار كمتر از ۳ گرم در ليتر گردد، فرد دچار كمبود نمك مي گردد . كاهش نمك در بدن باعث بروز عارضه مهم گرامپ عضلاني است . حال اگر فرد به علت كار در محيط هاي گرم به مقدار

زياد تعريق نمايد و جهت جايگزيني مواد از دست رفته فقط از آب استفاده نما ييم مكانيسم هاي هورموني بدن را دستخوش اشتب اه مي نمايد ، لذا آب زيادي از بدن وي دفع مي شود، املاح موجود در بدن رقيق تر مي گردند و عوارض با شدت بيشتري خود را نشان مي دهند.

 

۴- مكانيسم هورموني                   

در مكانيسم هورموني ، غدد فوق كليوي داراي ترشحاتي هستند كه مقدارآب و املاح راكنترل مي نمايند.

 هورمون ضد ترشح ادرار ADH) و  وازوپرسین) مسئوليت كنترل دفع آب بدن رادارا مي باشد .

 هورمون آلدوسترون مسئوليت كنترل املاح بدن به خصوص سديم را بر عهده دارد .

 هورمون ضد ادرار با ترشح خود در شرايط گرمايي ، قابليت جذب آب را از طريق غدد تعريق و نيز مجاري كليوي بالا مي برد و حجم ادرار كم مي شود .

 چنين مكانيسمي توسط هورمون آلدوسترون بر روي املاح بدن ايجاد مي شود . با مصرف آب بدون املاح ، مكانيسم  ADH متوقف ميگردد و آب در اطراف سلول سبب رقيق سازي املاح مي گردد . لذا مقاديربيشتري ادرار حاوي املاح دفع مي گردد و در موارد پيشرفته عارضه از دست رفتن مفرط آب  بدن Dehydration) )  بوجود مي آيد .

 وجود آب در اطراف سلول هاي عضلاني باعث نفوذ آب به درون فيبر هاي عضلاني گرديده و اسپاسم هاي شديدي را به دنبال دارد.

 

بيماري هاي ناشي از گرما: 

1.گرمازدگي    Heat Strok

2.سنكوپ ناشي از گرما Heat Syncope /Shock          

3.خستگي گرمايي Heat Exhaustion                 

4.گرامپ گرم Heat cramp                       

5.بثورات جلدي ناشي از گرما  Heat Rashes

 

گرمازدگي ( Heat Stroke)

 

اين عارضه در اثر بالا رفتن دماي عمقي بدن ار حد 5/40 درجه سانتي گراد به بالا ايجاد مي گردد كه علت آن تاثير گرما بر مكانيسم عصبي تحريك غدد عرق مي باشد كه در اثر آن ناراحتي هاي مغزي، از دست رفتن هوشياري، كوما و نهايتا ” مرگ حادث مي شود. فرد مبتلا داراي پوست گرم و خشك است و تنها راه برخورد با چنين فردي سرد كردن سريع وي حتي با غوطه ور كردن او به درون آب خنك و يا پتوي خيس در كنار جريان هوا مي باشد . در فرم ضعيف تر اين حالت غدد تعريق تا حدي فعاليت داشته لذا اين فرم بيماري به نام هايپر پيروكسي گرمايي معروف است.

علائم گرمازدگي علاوه بر پوست گرم و خشك به عنوان يك علامت برجسته عبارتست از رنگ پريدگي، اختلالات تنفسي، افزايش نبض، تشنج، سر گيجه و تشنگي . در اين بيماري بي آبي

بدن، سابقه بيماري هاي قلبي و عروقي و نداشتن لباس مناسب تشديد كننده عارضه است.

 

سنكوپ ناشي از گرما (Heat Syncope /Shock )

در خصوص بروز شوك نكته حائز اهميت كم شدن ميزان اكسيژن لازم براي مغز است كه فرد را يكباره بيهوش مي كند. در خصوص بيماري هاي ناشي از گرما نوع شوك از گروه كاهش حجم خون مي باشد . بدين صورت كه در محيط گرم رگها از عمق به سطح آمده و گشاد مي گردند . لذا حجم خون در گردش از نسبت حجمي بيشتري در سطح برخوردار مي شود و برعكس نسبت حجمي كمتري ر ا در عمق حفظ مي نمايد . كم شدن حجم خون در عمق اعمال حياتي اندام هاي بدن را ( به ويژه مغز ) تحت الشعاع قرار مي دهد بنابراين اكسيژن كمتري به مغز مي رسد و شوك گرمايي حاصل مي شود .

خستگي گرمايي( Heat Exhaustion) 

اين عارضه مرحله قبل از گرامپ است و داراي دو منشاء مي باشد : يكي از دس ت دادن آب بيش از حد و ديگري از دست دادن املاح بيش از حد از راه تعريقدماي عمقي بدن در اين حالت از 5/37 تا  5/38 درجه سانتي گراد بيشتر نمي شود كه با رعايت آب و املاح به موقع به بدن، عارضه پيشگيري يا درمان مي شود.

 

گرامپ گرم (Heat cramp)

 

در خصوص عارضه فوق كه غالبا” در ناحيه دستها، كتف، شكم و كمر رخ مي دهد ، انقباض شديد عضلاني ايجاد مي گردد و درمان آن صرفا ” استراحت مطلق و رس اندن آب و املاح براي جبران عارضه است.

بثورات جلدي ناشي از گرما(Heat Rash)

اين عارضه در اثر بسته شدن مجاري غدد عرق و حبس عرق در درون آنها است        (  ميلر قرمز ( كه با واكنش هاي تورمي همراه است . با نظافت پوست و استفاده از مواد يا محلول هاي خشك كننده مي توان از بروز عفونتهاي ثانوي جلوگيري نمود.

منبع:

http://iranianhse.blogfa.com/post-49.aspx

متولد آذر 1369. کارشناس بهداشت حرفه ای ناپیوسته از دانشگاه کرمانشاه می باشم. باتوجه به پراکندگی موضوعات تصمیم به راه اندازی این سایت گرفته ام و در این راستا به یاری همه مهندسین نیازمندم. انشا... بتونیم به کمک همه، سایت پر محتوایی برای همکاران داشته باشیم.
با عضویت در خبرنامه ایمیلی جدیدترین مطالب را در ایمیل تان دریافت کنید. اعضاء خبرنامه و صفحات اجتماعی ACGIH از امکانات ویژه ای برخوردار خواهند شد !!! تعداد افراد فیدبرنر
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

معادله را حل کنید *